18 maart 2021

Afgelopen week was er sprake van een maartse storm. Het gevolg; aanzienlijke stormschade door omgewaaide bomen. Maar ook vielen er weer een aantal gevels ten prooi aan de harde rukwinden. Zo werden er gevelplaten van gevels gerukt en storten er zelfs weer een aantal gemetselde gevels in. Wat dat voor alles wat zich beneden aan de voet van een dergelijke gevel betekent, kun je je voorstellen. Wanneer er een hele verdieping van een flatgebouw aan bakstenen naar beneden komt, maakt het eigenlijk niet eens uit of dat nu van de derde of de tiende verdieping is. De schade aan alles waar zo’n (letterlijke) muur van stenen op terecht komt, is onherstelbaar. Om nog maar te zwijgen over het gevaar voor toevallige voorbijgangers.

storm wind belasting balkon pui anker

Laagbouw, toch risico

Vaak wordt gedacht dat het risico op instorten van laag gesitueerde gemetselde gevels, of gevels op balkons, wel mee zal vallen. Niets is echter minder waar. Door het gebrek aan bovenbelasting op lage geveldelen zal er namelijk ook minder gewicht op de stenen worden uitgeoefend. Het effect hiervan is dat er minder horizontale wrijving tussen stenen gegenereerd wordt en de muur het dan echt moet hebben van de onderlinge hechting en zijn verankering. Bij gebouwen uit de periode tussen 1940 en 1980 kan door het corroderen van ankers één van deze pijlers zo maar zijn weggevallen zonder dat iemand daar weet van heeft. Bij bouwwerken van na 1980 is het risico op matige verankering en dito hechting ook aanwezig maar dan vaak ten gevolge van de hoge werkdruk en kostenbesparingen tijdens de bouw. Als je heel snel en voor weinig moest bouwen (in crisistijd) moest het vaak toch uit de lengte of de breedte komen. En dus helaas soms ook uit de constructieve zekerheid van gevelverankeringen, zo blijkt nu.

Wankele synergie

De windbelasting op de gevels moet door het synergetisch geheel van samenhang van de muur (stenen en specie) via de spouwankers overgedragen worden op het achterliggende binnenblad. Wanneer de samenhang van het metselwerk onvoldoende is, of er zijn te weinig of te slappe spouwankers toegepast, kan een hele onzekere situatie ontstaan.
In het eerste geval liggen de stenen ‘los’ op elkaar en kunnen er bij windzuiging bakstenen op de meest zwakke locaties (veelal bovenin) uit de muur loskomen. Doordat de stenen eronder vervolgens de bovenste stenen worden (zonder bovenbelasting en zonder voldoende samenhang), ontstaat er het zogenaamde ‘ritseffect’. De muur zal als een rits worden geopend (een understatement want de ellende is natuurlijk groot).
In het tweede geval, wanneer de spouwankers hun functie onvoldoende uitoefenen, zal de gehele muur een groot log, zwaar en wankel geheel gaan vormen. Dat is iets om terecht bang van te worden.

Doe maar een ankertje

Een voorbeeld hiervan kwamen we vorige week tegen. Een bewoner van een modern appartementencomplex hoort tijdens de storm steeds tikken tegen zijn balkonpui. Hij gaat kijken en ziet tot zijn grote schrik dat de gemetselde balkonmuur (1 m breed en 2,5 m hoog) centimeters heen en weer beweegt (naar voren, tegen zijn pui tikt en weer terug veert). Uit onderzoek met een videoscoop concludeert een van onze inspecteurs diezelfde middag nog dat het hele metselwerkpenant met slechts enkele dunne spouwankers is ‘verankerd’ aan de 50 cm daarachter gelegen betonnen schijf van het casco. Gevalletje van ‘het gevaar zal wel loslopen hier, dus doe maar een paar ankertjes’.


Iet wiet waait weg

Totdat de aanvullende ankers zijn geplaatst gaat de bewoner toch maar liever niet meer zijn balkon op in deze maanden van onstuimig voorjaarsweer. Dat mensen tijdens zo’n storm uberhaupt niet lekker op hun balkon gaan zitten, is logisch en verklaart ook gelijk waarom er (gelukkig) weinig persoonlijke ongelukken gebeuren bij dergelijke instortingen. Maar je zal toch maar net je balkonplantjes binnen willen halen tijdens de storm. Een ongeluk zit helaas (ook) in een klein (vallend) wandje.

Fotoalbum