23 december 2021

In 2020 eisten 31 fatale woningbranden 32 dodelijke slachtoffers. Daarbij waren 25 slachtoffers verminderd zelfredzaam en waren 18 slachtoffers 65 jaar of ouder. Dit zijn de nare onderzoekscijfers die het Instituut Fysieke Veiligheid uitbracht over 2020. De resultaten van 2021 zijn nog niet bekend maar gezien de status van de complexen waar ouderen of minder zelfredzame mensen wonen, is er geen reden om aan te nemen dat die cijfers dit jaar veel rooskleuriger zullen zijn. Het geeft aan dat er dringend iets moet gebeuren aan de brandveiligheid van dergelijke woongebouwen. Het is zaak de nare cijfers de komende jaren terug te dringen.

Scootmobielen in vluchtweg brandveiligheid senioren

Seniorenflats en zorgcomplexen

De betreurenswaardige getallen die het Instituut Fysieke Veiligheid jaarlijks presenteert zullen menig inspecteur/adviseur brandveiligheid niet verbazen. De technische staat van met name seniorenflats en zorgcomplexen uit de jaren 60 en 70 laat veelal te wensen over als het gaat om voorzieningen die de brandveiligheid zouden moeten garanderen. Brandscheidingen met onvoldoende brandwerende beglazing, woningtoegangsdeuren van bordkarton, open doorvoeren door verdiepingsvloeren en zeer brandbare materialen in vluchtwegen zijn helaas nog aan de orde van de dag bij deze gebouwen. Het in kaart brengen van deze gebreken is een eerste noodzakelijk stap op de weg naar verbetering.

Vluchtweg of stormbaan

Het Bouwbesluit is er in eerste instantie op gericht het veilig vluchten van bewoners bij calamiteiten te verzekeren. Een eerste blik op de archieftekeningen, waarop het rechtens verkregen niveau is vastgelegd, geeft echter in veel gevallen al reden tot bezorgdheid. De aandacht voor brandveiligheid is gelukkig toegenomen in de afgelopen decennia maar in de praktijk is in het verleden onvoldoende rekening gehouden met veilig vluchten of aankleding van vluchtwegen. Meer dan eens is het gebouw in de loop der tijd zodanig aangepast dat de oorspronkelijke vluchtroute niet meer als zodanig valt te herkennen. Op zich nog geen probleem wanneer daar een gelijkwaardige oplossing bij is bedacht. Maar over het algemeen is men zich bij verbouwingen daar echter volledig niet bewust van geweest en is er eerder een stormbaan gecreëerd voor vluchtende ouderen.

Gezelligheid vs. veiligheid

Wanneer vluchtroutes, zeker in deze tijd van het jaar, daarbij nog extra gezellig worden aangekleed, ontstaat er een situatie die ronduit gevaarlijk is. De combinatie gestalde scootmobielen, gezellige aankleding en tijdelijke kerstversierselen kan ervoor zorgen dat vluchtwegen bij brand (met name door rookontwikkeling) onbegaanbaar worden.

We gaan er vaak vanuit dat we vluchten met 1 meter per seconde en dat we met die snelheid de maximale toegestane looplengte in een vluchtweg veilig kunnen overbruggen (door inhouden van onze adem om inademing van rook te voorkomen). Omdat de maximale loopafstand in een vluchtroute in bepaalde gevallen tot wel 70 m is toegestaan, is het van zeer groot belang dat bewoners die slecht ter been zijn, gedurende de toch al lange vluchttijd (70 m = 70 sec!), niet gehinderd worden door allerlei obstakels in de vluchtroute. Alle gezelligheid ten spijt.

Aanpakken brandveiligheid

Verbeteren van brandveiligheid in oude woongebouwen is vaak geen populaire aangelegenheid. Doordat bouwtekeningen meestal ontbreken is er al geen basis en kunnen inventarisaties vooraf nooit 100% van de noodzakelijke herstellingen in beeld brengen. Dit zorgt bij deze projecten voor financiële onzekerheid en een intensief begeleidingstraject. Daarbij levert aanpassing van de situatie veel overlast op voor bewoners (lawaai, stof, werkzaamheden in de woning). Het neemt echter niet weg dat men als gebouweigenaar volledig verantwoordelijk is voor de veiligheid van haar huurders. Het is dus geen kwestie van willen of keuzes maken tussen ingrijpende maatregelen. Om te voorkomen dat je als eigenaar van deze gebouwen een bijdrage doet aan de nare IFV-cijfers over het komende jaar, hierbij dus alvast onze suggestie voor een goed voornemen voor 2022; inventariseren en doorpakken! Fijne dagen en een brandveilig nieuw jaar.

Lesly Ignatius

Fotoalbum